Kort gezegd: Bij incasso staan altijd twee partijen tegenover elkaar: de crediteur, die geld te vorderen heeft, en de debiteur, die moet betalen. Daarnaast kunnen een incassobureau of advocaat, een deurwaarder, de rechter en bij een faillissement een curator een rol spelen.
Bij het incassotraject zijn diverse spelers betrokken. Het gaat om de volgende spelers.
Schuldeiser of crediteur
De schuldeiser wordt ook wel crediteur genoemd. Dit is degene die geld te vorderen heeft.
Heeft u een factuur gestuurd die niet wordt betaald, dan bent u de crediteur. U kunt de vordering zelf innen of uit handen geven. Ook wie een vordering van een ander heeft overgenomen, wordt schuldeiser. Dat heet cessie.
Schuldenaar of debiteur
De schuldenaar wordt ook wel debiteur genoemd. Dit is degene die geld verschuldigd is.
De debiteur kan een bedrijf of een particulier zijn. Voor particulieren gelden strengere regels, zoals de 14-dagenbrief voordat u incassokosten mag rekenen.
Rechter
De rechter is degene die het incassogeschil beoordeelt en daarover beslist. Bij vorderingen van maximaal € 25.000 is dit de kantonrechter. Bij grotere vordering de rechter.
Bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht, bij de rechtbank wel. De kantonrechter behandelt daarnaast onder meer huurzaken en arbeidszaken, ongeacht het bedrag. Hoe zo'n procedure verloopt, leest u bij gerechtelijke incasso en in onze blog De dagvaarding.
Incassobureau
Een incassobureau is een dienstverlener die vorderingen incasseert. Hiervoor gelden geen opleidingseisen, wel de kwaliteitseisen die hieronder staan. Bij de kantonrechter mag u zelf procederen als het gaat om een incassozaak met een hoofdsom van maximaal € 25.000. Dit geldt dus ook voor incassobureaus.
Sinds 1 april 2024 geldt de Wet kwaliteit incassodienstverlening. Die werkt met een registratieplicht: wie buiten de rechter om vorderingen int op natuurlijke personen, ook juristen, moet zich inschrijven in het register incassodienstverlening van Justis. Wat het verschil is tussen een incassobureau en een advocaat, leest u op incasso advocaat of incassobureau.
Jurist
Een incassojurist is een incassodienstverlener die een HBO- of universitaire rechtenopleiding heeft afgerond. Ook een jurist mag alleen procederen bij incassozaken met een hoofdsom van maximaal € 25.000.
Deurwaarder
Een deurwaarder is een incassodienstverlener en ambtenaar met een beroepsopleiding. Hij mag in Nederland als enige exploten uitbrengen en beslag leggen. Net als incassobureaus en juristen mag de deurwaarder alleen procederen bij een hoofdsom van maximaal € 25.000.
De gerechtsdeurwaarder brengt onder meer de dagvaarding uit, betekent het vonnis en legt beslag op bijvoorbeeld een bankrekening, loon of goederen. Ook houdt hij openbare verkopingen van roerende zaken. Hij valt onder de kwaliteitseisen van de Wet kwaliteit incassodienstverlening, maar hoeft niet in het register van Justis.
Advocaat
Een incassoadvocaat is een incassodienstverlener met een universitaire rechtenopleiding en een beroepsopleiding. Anders dan incassobureaus, juristen en deurwaarders gelden voor de advocaat geen beperkingen. Zo mag hij procederen in zaken met een hogere hoofdsom dan € 25.000. Hij kan de rechter verlof vragen voor conservatoir beslag, dat de deurwaarder daarna legt, en hij kan het faillissement aanvragen. Ook mag hij hoger beroep instellen.
Ook advocaten vallen onder de kwaliteitseisen van die wet, maar hoeven niet in het register van Justis, omdat zij al zijn ingeschreven bij de Nederlandse orde van advocaten. Meer over beslag en faillissement leest u in onze blog Het conservatoir beslag en op faillissement debiteur.
Curator
Een curator is degene die in een faillissement door de rechtbank is benoemd en financieel de zaken van de schuldenaar regelt om schuldeisers alsnog te betalen. Dit is vaak een advocaat. De schuldenaar kan dan niet langer zelf over zijn inkomen en vermogen beschikken.
Is uw debiteur failliet, dan dient u uw vordering met bewijsstukken in bij de curator. De curator verkoopt de bezittingen en verdeelt de opbrengst volgens een vaste rangorde. Gewone leveranciers komen daarin pas na de boedelschulden en de preferente schuldeisers.
Bewindvoerder
Een bewindvoerder wordt door de rechtbank benoemd als een particulier is toegelaten tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen. De schuldenaar is dan niet failliet. De bewindvoerder beheert het vermogen en het inkomen van de schuldenaar, op het bedrag na dat de schuldenaar zelf mag houden om van te leven, en verdeelt wat er overblijft onder de schuldeisers. De bewindvoerder is vaak geen advocaat.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een crediteur en een debiteur?
De crediteur, ook wel schuldeiser, heeft geld te vorderen. De debiteur, ook wel schuldenaar, is degene die moet betalen. Stuurt u een factuur die niet wordt betaald, dan bent u de crediteur en uw klant de debiteur.
Wat is het verschil tussen een incassobureau en een deurwaarder?
Een incassobureau probeert buiten de rechter om betaling te krijgen. Een gerechtsdeurwaarder is een ambtenaar die als enige een dagvaarding mag uitbrengen, een vonnis mag betekenen en beslag mag leggen.
Wanneer heb ik een advocaat nodig?
Bij een procedure bij de rechtbank over een vordering van meer dan € 25.000 en bij hoger beroep. Ook voor een faillissementsaanvraag en conservatoir beslag schakelt u een advocaat in. Bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht.
Bron: Justis, voor wie geldt de Wki, Rijksoverheid, moet ik een advocaat nemen, KBvG, wat doet een gerechtsdeurwaarder en Ondernemersplein, rangorde schuldeisers.